Химиялық орталарға арналған арнайы тыныс алу маскалары

26 Dec 2025

Химиялық орталарға арналған арнайы тыныс алу маскалары

Арнайы тыныс алу маскалары химиялық ортада жұмыс істейтін қызметкерлер үшін өте маңызды. Ауадағы газ, бу, уытты бөлшек, аэрозоль және химиялық заттар қорғаныс маскаларының сүзгісінде ұсталып, денсаулыққа қауіп төндірмейді. Өнеркәсіптік өндіріс, химия өнеркәсібі, зертханалар, дәрі-дәрмек зауыттары және қалдықтарды залалсыздандыру нысандары сияқты көптеген химиялық орталар үшін арнайы тыныс алу маскалары әзірленген. Осыған байланысты дұрыс маска таңдалуы керек және ол дұрыс қолданылуы тиіс.

Химиялық орталар неге қауіпті?

Химиялық орталар адамның тыныс алу жүйесіне зиян келтіретін қауіптерге ие. Бұл жағдайда туындауы мүмкін денсаулық мәселелері төмендегідей;

Химиялық күйіктер
Улану
Өкпенің тітіркенуі және ісіну
Созылмалы тыныс алу жолы аурулары
Орган зақымдануы
Канцерогендік әсер

Мұндай ауыр денсаулық мәселелерін стандартты шаңға қарсы маскалар мүлде алдын алмайды. Осыған байланысты, жұтылатын ауаны сүзу қабілеті бар арнайы жүйелі маскалар таңдалуы тиіс.

Химиялық орталарға арналған қорғаныс маска түрлері

Адамның ішінде тұрған химиялық ортаға қарай әртүрлі маска түрлерін қолдану қажет.

Жарты бет газ маскалары

Еріткіш булары, газдар және төмен концентрациялы химиялық заттарға қарсы қорғаныс беретін жарты бет маскалары мұрын мен ауызды жабады. Сонымен қатар бұл масканың химиялық сүзгі картридждері ауыстырылатын қасиетке ие.

Жарты бет маскасының қолданылу салалары;

Бояу өндіру кәсіпорындары
Еріткіш қолдану жұмыстары
Зертхана орталарындағы химиялық жұмыстар

Толық бет газ маскалары

Орта және жоғары концентрациялы химиялық заттарға қарсы өте тиімді. Құрылымы бойынша бетті толық қамтиды. Осылайша көз бөлігі де химиялық будан қорғалады.

Толық бет газ маскаларының артықшылықтары;

Жоғары тығыздықты қамтамасыз етеді.
Көзді және оның айналасын қорғайды.
Сүзгі нұсқалары кең.

Химиялық сүзгілі тыныс алу маскалары

Бұл маскаларда химиялық түріне қарай түспен кодталған картридждер бар. Олар төмендегідей тізімделеді;

A: Органикалық газдар мен булар
B: Бейорганикалық газдар
E: Қышқыл газдар
K: Аммиак және туындылары
P: Бөлшектер

Олардың ішінен дұрыс сүзгіні таңдау химиялық ортада жоғары қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.

Маңызды ескерту: Көміртек тотығы (CO) газы түссіз, иіссіз және өте улы. Стандартты газ және бу сүзгілері (A, B, E, K типті сүзгілер) көміртек тотығы газына қарсы қорғаныс бермейді. CO қаупі бар ортада тек тәуелсіз ауа берілетін тыныс алу құрылғылары қолданылуы тиіс.

Қысымды ауа тыныс алу жүйесі (SCBA)

Оттегі деңгейі төмен және химиялық концентрациясы жоғары ортада қысымды ауа тыныс алу жүйесі қолданылады. Үстіндегі баллондарының арқасында адамға тәуелсіз ауа көзі ұсынылады.

Қысымды ауа тыныс алу жүйесі қолданылатын салалар;

Химиялық ағып кету жағдайлары.
Улы газдар бар барлық орталар.
Өрттен кейінгі алғашқы әрекет ету үдерісі.

Өмірлік маңызды ескерту: Газ және бөлшек сүзгілі тыныс алу маскалары қоршаған ауадағы оттегі мөлшері 19,5%-дан төмен түскенде қолданылмайды. Мұндай ортада сүзгілі маскалар оттегі бермейді және тұншығу қаупі туындайды. Оттегі деңгейі төмен аймақтарда тек тәуелсіз ауа берілетін тыныс алу жүйелері (SCBA) қолданылуы тиіс.

Химиялық орталарға арналған арнайы тыныс алу маскаларын таңдағанда ескерілетін жайттар

Химиялық орталарға арналған арнайы тыныс алу маскаларының ішінен ең дұрыс таңдау жасалуы тиіс. Қажетті қауіп-қатерлерді анықтау және соған сәйкес қорғаныс маскасын таңдау өте маңызды. Ескерілетін негізгі мәселелер төмендегідей;

Химиялық заттардың түрі анықталуы тиіс.
Қорғаныс маскасының EN немесе NIOSH сияқты халықаралық сертификаттау мен стандарттарға сәйкестігі тексерілуі тиіс.
Масканың газ/бу сүзгі сыныбы таңдалуы тиіс.
Сүзгі сыйымдылығы және ауыстыру мерзімі сияқты факторлар анықталуы тиіс.
Маска мен сүзгі міндетті түрде үйлесімді болуы тиіс.
Жүргізілетін жұмысқа қарай толық бет немесе жарты бет маскасы таңдалуы тиіс.
Бетке толық отыру (fit test) жүргізілуі тиіс.
Белсендірілген көмір сүзгісі немесе біріктірілген сүзгі қажеттілігі міндетті түрде бағалануы тиіс.
Химиялық әсері жоғары ортада P3 бөлшек сүзгісі сияқты қосымша қорғаныстар қолданылуы тиіс.
Масканың сақтау, тазалау және күтім талаптары ең дұрыс түрде орындалуы тиіс.
Масканы өндіретін компанияның корпоративтік құрылымы болуы және сапа кепілдігін беруі қажет.

Қандай стандарттар критерий болуы тиіс?

Еуропалық және халықаралық стандарттардың болуы масканың қауіпсіздігін анықтайтын маңызды факторлар болып табылады. Кейбір маңызды стандарттар төмендегідей;

EN 143: Бөлшек сүзгілері
EN 136: Толық бет маскалары
EN 140: Жарты бет маскалары
EN 14387: Газ және бу сүзгілері

Бұл стандарттар қорғаныс маскаларының сынақтан өткенін және қолдануға дайын екенін көрсетеді.